Intergemeentelijk samenwerken in lokaal woonbeleid

Woonbeleid op maat uittekenen is voor elke gemeente een uitdaging. Tien jaar na invoering van de Vlaamse Wooncode werd vastgesteld dat voornamelijk de  centrumsteden en een aantal kleinere steden en gemeenten daarbuiten die nieuwe rol op het vlak van woonbeleid opnamen. Verschillende kleinere gemeenten hadden het lastiger om die regisseursrol op te nemen. Sinds 2007 voorziet de Vlaamse overheid financiële ondersteuning voor gemeenten die samenwerken in het lokaal woonbeleid. Aanvankelijk was die financiële ondersteuning  tijdelijk, degressief en onder voorwaarden. De VVSG heeft samen met de gemeenten en de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden sterk gepleit om deze ondersteuning structureler te maken en het intergemeentelijk woonbeleid een perspectief te bieden. Deze vraag werd ook legitiem door de studie over het lokaal woonbeleid van Steunpunt Wonen in 2014 en 2015. Deze studie toonde dat de intergemeentelijke aanpak een positieve impact had.

Perspectief voor een intergemeentelijk woonbeleid

Na een tijdelijke overgangsregeling, werd de ondersteuning van het intergemeentelijk lokaal woonbeleid ingeschreven in het besluit van de Vlaamse regering over het lokaal woonbeleid van 16 november 2018. De co-financiering loopt parallel met de nieuwe gemeentelijke legislatuur en is niet langer degressief. 

Het intergemeentelijk samenwerkingsverband moet gemeenten helpen met de realisatie, in elk van de  gemeenten, van de Vlaamse beleidsprioriteiten van lokaal woonbeleid:

  • de gemeente zorgt voor een divers en betaalbaar woonaanbod afhankelijk van de woonnoden;
  • de gemeente werkt aan de kwaliteit van het woningpatrimonium en de woonomgeving;
  • de gemeente informeert, adviseert en begeleidt inwoners met vragen over wonen.

Er moet bijzondere aandacht besteed worden aan de meest woonbehoeftige gezinnen en alleenstaanden. 

Per beleidsprioriteit moet het intergemeentelijke samenwerkingsverband een aantal activiteiten verplicht uitvoeren in elke gemeente.  Tegenover de verplichte opdrachten staat een basissubsidiëring. Daarnaast kan een intergemeentelijk woonproject nog aanvullende activiteiten uitvoeren, waar ze dan ook nog een aanvullende subsidie kan voor krijgen.

Zeventig intergemeentelijke samenwerkingsverband lokaal woonbeleid, in totaal 255 gemeenten, zijn sinds januari 2020 actief. De praktijk op het terrein bewijst dat intergemeentelijke samenwerking vaak loont: ook buiten de grotere steden ontwikkelt het lokaal woonbeleid zich volop.

Bent u een lokaal mandataris of werkt u voor een lokaal bestuur en hebt u een vraag over dit thema?  Dan kunt u contact opnemen met Joris Deleenheer.