Auteur:

Gepubliceerd op: 10-03-2020

De lokale democratie kent vandaag heel wat ontwikkelingen en vraagstukken: hoe verhoudt de gemeenteraad zich tot het schepencollege, wat met de relatie tussen meerderheid en oppositie, hoe omgaan met mondige burgers die willen meedenken over het beleid? Gemeenteraadsleden willen meer impact dan nu het geval is. De VVSG vraagt een fundamenteel debat over de toekomst van de lokale democratie met alle overheden, experts, werkveld en VVSG. Dat moet leiden tot een 'Proeve van Gemeenteraad' met voorstellen die gemeenteraadsleden meer dynamiek, kracht en invloed geven. Dat zei de VVSG tijdens een hoorzitting in de commissie Binnenland van het Vlaamse Parlement.
 

Raadsleden willen impact

Er zijn tal van redenen waarom gemeenteraadsleden hun mandaat vroegtijdig aan de wilgen hangen. Toch valt ook op dat het mandaat vaak niet aan de verwachtingen voldoet: ze willen meer impact. Ze willen mee de grote lijnen van het beleid bepalen en hun contacten met de bevolking beter gebruiken, zeker nu ook burgers veel meer inspraak willen hebben op het gemeentehuis. ‘Ook de verhouding tussen de gemeenteraad en het schepencollege moet anders: leden van de meerderheid worden te vaak geacht het college blind te volgen terwijl punten van de minderheid nog voor het debat start gedoemd zijn om te worden weggestemd. Tegelijk worstelen ze met de afstand tot de besluitvorming in verlengstukken van het lokale bestuur, zoals de politieraad of de intercommunales,’ zegt Kris Snijkers, algemeen directeur van de VVSG. ‘Het beleid wordt ook almaar complexer en ingewikkelder. Dit vergt de nodige inhoudelijke ondersteuning.’ 
 

Fundamenteel debat

De VVSG vraagt een debat ten gronde over de toekomst van de lokale democratie. Ze wil dat debat aangaan met alle betrokkenen: het werkveld, parlementairen, overheden, experten en VVSG. Dat moet dan leiden tot concrete voorstellen en oplossingen in een ‘Proeve van gemeenteraad’ die tegen de volgende lokale legislatuur van toepassing worden. Een technisch overlegplatform tussen de Vlaamse en federale overheid kan verbeteringen formuleren voor het statuut van de lokale mandataris. ‘Dat statuut gaat voor de VVSG veel ruimer dan de hoogte van het presentiegeld; het gaat evenzeer om sociale bescherming, fiscaliteit, politiek verlof, rechten en plichten,… Het volledige plaatje moet kloppen en mensen motiveren,’ stelt Elke Decruyneare, VVSG-bestuurder en schepen in Gent.
 

Experimenteerruimte

De VVSG vraagt tenslotte meer lokale experimenteerruimte rond de vernieuwende rol die gemeenteraadsleden kunnen hebben, zeker in hun band met burgers.  Vandaag lopen al proefprojecten in een aantal gemeenten. ‘Zo werkt Overijse met gemende groepen van burgers en raadsleden die zich buigen over thema’s die door burgers worden aangedragen. Gemeenteraadsleden leiden de gesprekken leiden en brengen verslag uit aan de gemeenteraad. Op een motiemarkt pitchen burgers hun ideeën bij de gemeenteraadsleden. In Alken vergadert de gemeenteraad twee keer per jaar op een andere locatie, gekoppeld aan klankbordtafels met inwoners waarbij telkens drie raadsleden van verschillende partijen het gesprek leiden. Het verslag van de klankbordtafels wordt dan een extra agendapunt op de raad,’ besluit Siebe Ruykens, VVSG-bestuurder en voorzitter van de gemeenteraad in Sint-Pieters-Leeuw.   

Nathalie Debast